سبک معماری گوتیک چیست؟

3 ماه پیش
سبک معماری گوتیک
Rate this post

 

 

سبک گوتیک در نتیجه‌ی محدودیت‌های معماری قرون وسطی به وجود آمد و شکل کلیساها و قلعه‌ها و به نوعی تمام اروپا را تغییر داد. تا قبل از این دوره، معماری جنبه‌ی کاربردی داشت و بعد از آن به زیبایی توجه بیشتری شد.

هنر گوتیک در دوران قرون وسطی و در اروپای غربی و مرکزی رواج پیدا کرد و از قرن ۱۲ تا اواخر قرن ۱۶ میلادی ادامه داشت. این سبک بعد از معماری رمانسک روی کار آمد که در آن برای ساخت کلیساها از دیوارهای ضخیم، طاق‌های گرد و برج‌های بزرگ استفاده می‌کردند. اما در سبک گوتیک بیشتر بر روی ارتفاع و نورپردازی تمرکز می‌شود و با اینکه کلیساهای این سبک را از سنگ‌های سنگین‌وزن می‌سازند، برج‌های بلند و معماری آن‌ها این‌طور به نظر می‌رسد که گویی جاذبه‌ی زمین را به سخره گرفته‌اند.

نام گوتیک را نویسندگان ایتالیایی دوران رنسانس برای این سبک اختراع کردند. این سبک جدیدِ معماری قرون وسطی، از نظر آن‌ها تقارن هندسی نداشت و در نگاهشان زشت و غیر کلاسیک جلوه می‌کرد. آن‌ها حتی این سبک را به قبایل وحشی گوت‌ها نسبت می‌دادند که امپراطوری روم و فرهنگ کلاسیک آن را در قرن پنجم نابود کردند. نام گوتیک تا مدت‌ها لحن و مفهوم تحقیرآمیزی را تداعی می‌کرد؛ تا اینکه ارزیابی مجددی از آن در قرن ۱۹ میلادی صورت گرفت که این‌بار مثبت بود. محققان عصر مدرن، این موضوع را به خوبی می‌دانند که سبک گوتیک هیچ ارتباطی با قبیله‌ی گوت‌ها ندارد و در واقع زیبایی و روشنایی را به معماری وارد کرد؛ اما واژه‌ی گوتیک همچنان به عنوان کلمه‌ای استاندارد در مطالعه‌ی تاریخ هنر باقی مانده است.

 

طاق نوک‌تیز، پشت‌بند معلق (شمشیری) و قوس جناغی (دنده‌دار) از ویژگی‌های رایج سبک گوتیک به شمار می‌روند و معماران به کمک آن‌ها می‌توانستند ساختمان‌های بلندتر و محکم‌تری را بنا کنند.

 

طاق نوک تیز

 

طاق نوک تیز

اختراع طاق‌های نوک‌تیز (Pointed arch) بود که باعث شد سایر خلاقیت‌های سبک گوتیک امکان‌پذیر باشد. طاق رومی یا همان نیم‌دایره‌ای سبک رمانسک، محدودیت‌هایی در رابطه با استرس‌لاین (Stress line) داشت. استرس لاین، همان جهت و مسیری است که طاق، فشار وارده بر خود از سمت بالا را پخش می‌کند. استرس‌لاین طاق‌های رومی معمولاً افقی است و فشار وارده از بالای این طاق‌ها به اطراف آن‌ها وارد می‌شود. به همین دلیل است که برای ساخت کلیساهای رمانسک می‌بایست از دیوارهای ضخیم و پنجره‌های کوچک استفاده می‌کردند تا توان تحمل وزن سقف را داشته باشند. در مقابل، استرس لاین طاق‌های نوک‌تیز عمدتاً عمودی است و بیشتر فشار وارده بر طاق از بالا، به سمت پایین و ستون‌های حامل هدایت می‌شود. این تغییر فشار به این معنی بود که دیگر به ساخت دیوارهای بزرگ و ضخیم احتیاجی نداشتند.

پشتبند معلق

 

پشتبند معلق

پشت‌بندهای معلق یا همان شمع‌های شمشیری (Flying buttress)، وزن دیوارهای بلند را پخش کرده و با انتقال مستقیم فشار به سمت زمین و پایه‌های بنا، در تحمل وزن کلی ساختمان نقش مهمی بازی می‌کردند. البته این پشت‌بندها صرفاً جنبه‌ی کاربردی نداشته و در زیباتر کردن ظاهر بنا نیز تأثیرگذار بودند و به گونه‌ای در اطراف ساختمان قرار می‌گرفتند که حس حرکت و پرواز را در بیننده تداعی می‌کرد. طراحی آن‌ها معمولاً با حکاکی‌ها و جزئیات بسیاری انجام می‌شد و این موضوع، شکوه ساختمان را افزایش می‌داد.

قوس جناقی

 

قوس جناغی

در نمونه‌های اولیه‌ی کلیساهای با سقف قوس‌دار، از طاق رومی یا همان نیم‌دایره‌ای استفاده می‌کردند و نتیجه، طاق‌های گهواره‌ایِ بسیار سنگینی می‌شد و استرس لاین به دیوارهای کلیسا و به سمت بیرون فشار وارد می‌کرد. قوس جناغی (Rib vault) در حل این مشکل مؤثر واقع شد و با انتقال وزن سقف به ستون‌ها، به ساخت دیوارهای باریک‌تر و بلندتر کمک می‌کرد. در ادامه راجع به این ویژگی‌ها بیشتر توضیح خواهیم داد.

Rate this post
0

برخی از منابع مجله